नेपाली साहित्य र भाषाको श्रीवृद्धिमा जीवनपर्यन्त समर्पित आदरणीय व्यक्तित्व हुनुहुन्छ— कृष्णप्रसाद पराजुली। धेरैले उहाँलाई बालसाहित्यको पर्यायका रूपमा चिन्ने गरे तापनि उहाँको साहित्यिक क्षितिज अत्यन्त फराकिलो र बहुआयामिक छ। कविता, नियात्रा, निबन्ध, जीवनी, समालोचना, लोकसंस्कृति संकलन र विशेषगरी नेपाली व्याकरण तथा भाषा शिक्षणका क्षेत्रमा उहाँले पुर्‍याउनुभएको योगदान अतुलनीय छ।

उहाँका कालजयी कृतिहरू, साहित्यिक यात्रा र नेपाली वाङ्मयमा उहाँले छाड्नुभएको अमूल्य विरासतलाई डिजिटल माध्यममार्फत नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउने उद्देश्यले यो आधिकारिक वेबसाइट (krishnaprasadparajuli.com.np) तयार गरिएको हो।

बहुआयामिक विधागत योगदान

कृष्णप्रसाद पराजुली केवल एउटा विधामा सीमित लेखक हुनुहुन्नथ्यो। उहाँको कलम नेपाली भाषाका विभिन्न पाटाहरूमा उत्तिकै सशक्त रूपमा चलेको देख्न सकिन्छ:

१. नेपाली भाषा र व्यावहारिक व्याकरण (Language & Functional Grammar) नेपाली भाषालाई कसरी शुद्ध, सुन्दर र प्रभावकारी ढङ्गले प्रस्तुत गर्ने भन्ने सन्दर्भमा उहाँले तयार पार्नुभएको पुस्तक “राम्रो रचना, मीठो नेपाली” आज पनि नेपाली भाषा र लेखन सिकाउनेहरूका लागि सबैभन्दा भरपर्दो र लोकप्रिय मुख्य सन्दर्भ ग्रन्थ (Reference Book) मानिन्छ। व्याकरणलाई सरल र बुझिने शैलीमा प्रस्तुत गर्ने उहाँको यो कला अद्वितीय छ। यसबाहेक उहाँको ‘भाषाको माया’ पुस्तकले पनि भाषाप्रतिको गहिरो लगावलाई प्रस्तुत गर्दछ।

२. बालसाहित्यको स्वर्ण युग (Children’s Literature) बालबालिकाको मनोविज्ञान बुझेर सरल, मीठो र गेयात्मक शैलीमा लेखिएका उहाँका रचनाहरू पढेर नेपालका कयौँ पुस्ता हुर्किएका छन्। ‘सानी चरी’, ‘मुरली’, ‘जुनतारा’, र ‘सुनकेस्रा’ जस्ता उहाँका बालकृतिहरूले ससाना नानीबाबुहरूलाई कल्पनाशीलता, मनोरञ्जन र नैतिक मूल्यको पाठ सिकाउँदै आएका छन्। यसका साथै ऐतिहासिक पृष्ठभूमिमा आधारित ‘अरनिको’ र ‘नालापानी’ जस्ता सिर्जनाहरूले बालबालिकामा देशभक्तिको भावना जागृत गराउन ठूलो भूमिका खेलेका छन्।

३. लोकसंस्कृति र अनुसन्धान (Folklore & Research) नेपाली माटोको सुगन्ध बोकेका लोकगीत, उखानतुक्का र गाउँखाने कथाहरूको संकलन एवं अनुसन्धानमा उहाँको योगदान विशिष्ट छ। उहाँद्वारा संकलित “नेपाली उखान र गाउँखाने कथा” तथा “नेपाली लोकगीतको आलोक” जस्ता कृतिहरूले हाम्रो रैथाने मौलिकपन र सांस्कृतिक पहिचानलाई जीवन्त राख्न मद्दत पुर्‍याएका छन्।

४. नियात्रा, निबन्ध र जीवनी (Travelogues, Essays & Biographies) उहाँको लेखनमा वैचारिक गहिराइ र यात्राको जीवन्त संस्मरण पाइन्छ। “पूर्वी पाइला पश्चिमी देशमा” मार्फत उहाँले नियात्रा विधालाई समृद्ध बनाउनुभयो भने “सम्झनाका क्षितिजमा” र “यो खोलाको सङ्लो पानी” जस्ता कृतिहरूले उहाँको चिन्तनशील निबन्धकारिताको परिचय दिन्छन्। साथै, नेपाली साहित्यका अग्रणी साधकहरूको योगदानलाई चिरस्थायी बनाउन उहाँले “पन्ध्र तारा र नेपाली साहित्य” जस्तो महत्त्वपूर्ण जीवनी ग्रन्थको पनि सिर्जना गर्नुभयो।

वेबसाइटको उद्देश्य

यो डिजिटल पोर्टल कृष्णप्रसाद पराजुलीका पुस्तकहरू, फुटकर रचनाहरू, र उहाँको जीवन–दर्शनलाई एउटै छानामुनि संकलन र संरक्षण गर्ने पवित्र प्रयास हो। यहाँ पाठक, विद्यार्थी, शिक्षक र भाषा–साहित्यका अनुसन्धानकर्ताहरूले उहाँको सिर्जनात्मक संसारलाई नजिकबाट अध्ययन गर्न, बुझ्न र पुराना तथा नयाँ संस्करणका कृतिहरूबारे जानकारी प्राप्त गर्न सक्नेछन्।